13.1- Dosya İşlemleri

1. Dosya Nedir?

Dosya; kalıcı veri saklamak için kullanılan, disk üzerinde yer alan veri yapısıdır. Python’da dosyalar genellikle:

• Metin dosyaları (.txt, .csv, .json)
• İkili dosyalar (.bin, .jpg, .pdf)

olarak ikiye ayrılır.

---

2. open() Fonksiyonu

Python’da dosya işlemleri open() fonksiyonu ile yapılır.

open(dosya_adi, mod, encoding)

Parametreler

Parametre	Açıklama
dosya_adi	Dosya yolu veya adı
mod	Dosya açma modu
encoding	Karakter kodlaması (genelde utf-8)

---

3. Dosya Açma Modları

Mod	Açıklama
r	Okuma (dosya yoksa hata verir)
w	Yazma (dosyayı siler / oluşturur)
a	Ekleme (dosyanın sonuna yazar)
x	Oluşturma (dosya varsa hata verir)
rb	Binary okuma
wb	Binary yazma

---

4. Dosya Okuma İşlemleri

4.1 read() – Tüm Dosyayı Okuma

file = open("veri.txt", "r", encoding="utf-8")
icerik = file.read()
file.close()

print(icerik)

---

4.2 readline() – Satır Satır Okuma

file = open("veri.txt", "r", encoding="utf-8")
satir = file.readline()
file.close()

print(satir)

---

4.3 readlines() – Liste Olarak Okuma

file = open("veri.txt", "r", encoding="utf-8")
satirlar = file.readlines()
file.close()

print(satirlar)

---

4.4 for Döngüsü ile Okuma (Önerilen)

with open("veri.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    for satir in file:
        print(satir.strip())

---

5. Dosya Yazma İşlemleri

5.1 write() – Dosyaya Yazma

with open("sonuc.txt", "w", encoding="utf-8") as file:
    file.write("Merhaba Python\n")
    file.write("Dosya yazma işlemi\n")

w modu dosyanın içeriğini tamamen siler.

---

5.2 writelines() – Listeyi Dosyaya Yazma

satirlar = ["Ali\n", "Veli\n", "Ayşe\n"]

with open("isimler.txt", "w", encoding="utf-8") as file:
    file.writelines(satirlar)

---

6. Dosyaya Ekleme (Append)

with open("log.txt", "a", encoding="utf-8") as file:
    file.write("Yeni kayıt eklendi\n")

---

7. with Kullanımının Önemi

with open("data.txt", "r") as file:
    veri = file.read()

Avantajları:

• close() otomatik çağrılır
• Bellek sızıntısı olmaz
• Güvenlidir

---

8. Binary Dosya Okuma / Yazma

Binary Yazma

with open("veri.bin", "wb") as file:
    file.write(b"\x48\x65\x6C\x6C\x6F")

Binary Okuma

with open("veri.bin", "rb") as file:
    data = file.read()

print(data)

---

9. Dosya Hataları ve try-except

try:
    with open("olmayan.txt", "r") as file:
        print(file.read())
except FileNotFoundError:
    print("Dosya bulunamadı")

---

10. Dosya İmleci (seek, tell)

with open("veri.txt", "r") as file:
    print(file.tell())   # Konum
    file.seek(10)        # 10. byte'a git
    print(file.read())

---

11. Pratik Örnekler

11.1 Not Ortalaması Kaydetme

notlar = [70, 85, 90]

with open("notlar.txt", "w") as file:
    for n in notlar:
        file.write(f"{n}\n")

---

11.2 Dosyadan Veri Okuyup Hesaplama

toplam = 0

with open("notlar.txt", "r") as file:
    for satir in file:
        toplam += int(satir)

print("Ortalama:", toplam / 3)